Các Bài Suy Niệm Chúa Nhật XXVI Thường Niên Năm A

Ed 18,25-28; Pl 2,1-11; Mt 21,28-32

ĐỔI LÒNG – ĐỔI HƯỚNG – ĐỔI ĐỜI

Trong cuộc sống, có những lúc chúng ta đã chọn sai một con đường, nói một lời không đúng hoặc đưa ra một quyết định khiến mình phải hối tiếc. Điều đáng sợ không hẳn là đã từng sai, nhưng là biết mình sai mà không muốn thay đổi. Bao lâu con người còn biết nhìn lại, còn đủ khiêm tốn để nhận ra sai lầm và can đảm bắt đầu lại, bấy lâu vẫn còn hy vọng. Ngược lại, một người có thể nói rất đúng, tỏ ra rất tốt, nhưng nếu không để điều mình nói biến đổi cách sống, thì những lời tốt đẹp ấy vẫn chưa đưa người đó đến gần Thiên Chúa.

Lời Chúa hôm nay đặt trước chúng ta hai hướng đi trái ngược. Bài đọc thứ nhất cho thấy người đã đi sai đường vẫn có thể tìm lại sự sống khi biết từ bỏ điều dữ và trở về với đường ngay nẻo chính. Tin Mừng cũng cho thấy người con lúc đầu từ chối lời cha, nhưng sau đó biết hối hận và lên đường thực hiện điều cha muốn. Trái lại, người con kia tuy mau mắn thưa vâng, nhưng lời nói ấy lại không trở thành hành động.

Như thế, Thiên Chúa không đóng khung con người trong quá khứ, cũng không chỉ nhìn vào những lời chúng ta nói. Người mở cho mỗi người một con đường trở về. Nhưng sự trở về đích thực phải đi qua một tiến trình: đổi lòng để nhận ra sai lầm, đổi hướng để trở về với Chúa và đổi đời bằng việc thực thi ý Chúa.

1. Đổi lòng để nhận ra sai lầm

Bước đầu tiên của hoán cải luôn diễn ra trong lòng người. Tin Mừng nói về người con thứ nhất bằng một chi tiết rất ngắn nhưng quyết định toàn bộ câu chuyện: “Nó đáp: ‘Con không muốn đâu!’ Nhưng sau đó, nó hối hận” (Mt 21,29). Từ bên ngoài, chưa có gì thay đổi: vườn nho vẫn ở đó, lời của người cha vẫn vậy, công việc vẫn đang chờ. Điều thay đổi trước tiên chính là tâm hồn của người con. Anh bắt đầu nhìn lại lời mình đã nói và nhận ra thái độ của mình đối với cha là không đúng.

Đó cũng là điều ngôn sứ Êdêkien muốn nói khi mô tả người tội lỗi biết nhìn lại cuộc đời: “Nó đã thấy và từ bỏ mọi tội phản nghịch nó phạm” (Ed 18,28). Hoán cải bắt đầu khi con người ngừng tìm lý do để biện minh cho mình và đủ thành thật để nhìn nhận: tôi đã sai, cách suy nghĩ ấy không đúng, lựa chọn ấy không phù hợp với ý Chúa, cách cư xử ấy đã làm tổn thương người khác. Điều này không dễ. Chúng ta thường nhìn thấy lỗi của người khác rõ hơn lỗi của chính mình. Khi xảy ra bất hòa trong gia đình hay cộng đoàn, chúng ta dễ nhớ người khác đã nói gì, đã làm gì, nhưng lại khó nhận ra phần trách nhiệm của mình. Có khi chúng ta còn dùng những lý do rất hợp lý để bảo vệ thái độ của mình. Chính vì thế, sự hoán cải đòi hỏi lòng khiêm tốn: dám để Lời Chúa soi sáng những vùng mà chúng ta thường muốn che giấu.

Giáo lý Hội Thánh Công giáo diễn tả rất rõ điều này khi dạy rằng lời mời gọi hoán cải của Đức Giêsu trước hết không nhắm đến những việc bên ngoài, nhưng đến sự hoán cải của tâm hồn, sự thống hối nội tâm; nếu thiếu sự hoán cải bên trong này, những việc sám hối bên ngoài sẽ trở nên vô ích và giả dối (x. GLHTCG 1430). Vì thế, hoán cải Kitô giáo không bắt đầu bằng việc thay đổi hình ảnh bên ngoài, nhưng bằng việc để Thiên Chúa thay đổi trái tim.

Mỗi người chúng ta đều có thể nhận ra nơi mình một phần của người con thứ nhất. Có những lần chúng ta đã nói “không” với Chúa qua sự ích kỷ, nóng giận, thiếu trung thực, thờ ơ với người đau khổ hoặc cố chấp trong một mối bất hòa. Nhưng Tin Mừng hôm nay đem lại một niềm hy vọng: lời “không” của hôm qua không nhất thiết phải trở thành câu trả lời cuối cùng của đời chúng ta. Chúng ta vẫn có thể đổi lòng. Và khi con người thật sự nhận ra mình cần thay đổi, con đường trở về đã bắt đầu.

2. Đổi hướng để trở về với Chúa

Nhận ra sai lầm mới chỉ là bước đầu. Người con trong Tin Mừng không dừng lại ở cảm giác hối tiếc. Thánh Mátthêu nói: “Nó hối hận, nên lại đi” (Mt 21,29). Hai hành động nối liền với nhau: hối hận rồi lên đường. Nếu chỉ hối tiếc mà vẫn ở nguyên chỗ cũ, anh chưa thực sự làm theo ý cha.

Bài đọc thứ nhất cũng nhấn mạnh điều đó. Người tội lỗi được sống không phải chỉ vì nhận biết mình sai, nhưng vì người ấy “từ bỏ điều dữ nó đã làm, mà thi hành điều chính trực công minh” (Ed 18,27). Vì thế, hoán cải luôn bao hàm một sự đổi hướng. Trong Kinh Thánh, trở về với Thiên Chúa không phải chỉ là thay đổi một vài cảm xúc, nhưng là rời bỏ con đường đang dẫn mình xa Chúa để bước vào con đường Người chỉ dẫn.

Giáo lý Hội Thánh Công giáo diễn tả sự thống hối nội tâm như một sự định hướng lại cách triệt để toàn bộ đời sống, một sự trở về với Thiên Chúa hết lòng; sự trở về ấy bao hàm việc chấm dứt tội lỗi, quay lưng lại với sự dữ, đồng thời ước muốn và quyết tâm thay đổi đời sống trong niềm hy vọng vào lòng thương xót của Thiên Chúa và tin tưởng vào sự trợ giúp của ân sủng Người (x. GLHTCG 1431). Điểm này rất quan trọng. Hoán cải không chỉ là buồn vì quá khứ, nhưng là chọn một hướng đi mới cho tương lai. Các Kitô hữu không được mời gọi sống mãi trong mặc cảm về những gì đã qua. Thiên Chúa cho chúng ta cơ hội đứng dậy và bắt đầu lại. Người tội lỗi trong sách Êdêkien có một quá khứ gian ác, nhưng quá khứ ấy không khóa chặt tương lai của người ấy. Những người thu thuế và những cô gái điếm mà Đức Giêsu nhắc tới trong Tin Mừng cũng mang một quá khứ bị xã hội lên án, nhưng khi họ tin vào lời mời gọi hoán cải, con đường Nước Thiên Chúa được mở ra trước họ.

Trong đời sống cụ thể, đổi hướng có thể là quyết định chấm dứt một thói quen xấu đã kéo dài nhiều năm; là chủ động làm hòa sau một thời gian bất hòa; là trở lại với đời sống cầu nguyện sau những tháng ngày nguội lạnh; là sửa lại cách làm ăn thiếu ngay thẳng; là bước đến Bí tích Hòa Giải sau một thời gian xa cách; hoặc đơn giản là bắt đầu đối xử khác đi với một người mà lâu nay chúng ta không muốn đón nhận.

Thiên Chúa không hỏi chúng ta đã đi sai bao xa cho bằng hôm nay chúng ta có sẵn sàng quay lại hay không. Người con thứ nhất đã từng từ chối cha, nhưng điều quyết định cuối cùng là anh đã đổi hướng và bước vào vườn nho. Cũng vậy, điều quan trọng không phải là chúng ta chưa bao giờ sai, nhưng là sau mỗi lần sai, chúng ta có đủ khiêm tốn để quay trở về với Chúa và bước đi trên con đường của Người hay không.

3. Đổi đời bằng việc thực thi ý Chúa

Đổi lòng và đổi hướng phải dẫn đến đổi đời. Đây chính là điểm quyết định trong dụ ngôn hai người con. Người con thứ hai nói rất đẹp: “Thưa ngài, con đây!”, nhưng rồi lại không đi. Người con thứ nhất nói “không”, nhưng sau đó lại đi. Khi Đức Giêsu hỏi: “Trong hai người con đó, ai đã thi hành ý muốn của người cha?”, những người nghe Người trả lời: “Người thứ nhất” (Mt 21,31). Như thế, tiêu chuẩn cuối cùng không nằm ở lời nói, nhưng ở việc thực thi ý muốn của người cha.

Bài đọc thứ hai đưa chúng ta đến mẫu gương hoàn hảo của sự vâng phục ấy là Đức Kitô. Thánh Phaolô mời gọi: “Giữa anh em với nhau, anh em hãy có những tâm tình như chính Đức Kitô Giêsu” (Pl 2,5). Những tâm tình ấy không dừng lại ở ý hướng, nhưng được thể hiện trong toàn bộ cuộc đời của Người. Đức Kitô “đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ” và “hạ mình, vâng lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết, chết trên cây thập tự” (Pl 2,7-8). Nơi Đức Giêsu, lời “vâng” với Chúa Cha trở thành một cuộc đời trao hiến.

Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhấn mạnh rằng sự hoán cải phải được thực hiện trong đời sống hằng ngày qua những hành động cụ thể: hòa giải với tha nhân, quan tâm đến người nghèo, thực thi và bảo vệ công lý, nhìn nhận lỗi lầm, sửa lỗi huynh đệ, duyệt xét đời sống và xét mình (x. GLHTCG 1435). Như vậy, hoa trái của hoán cải không chỉ được đo bằng những cảm xúc đạo đức, nhưng bằng một đời sống được biến đổi thực sự.

Điều này đặt ra cho mỗi chúng ta một câu hỏi rất cụ thể: những lời “xin vâng” chúng ta vẫn thưa với Chúa đã đi vào cuộc sống đến mức nào? Chúng ta có thể đọc kinh, tham dự Thánh lễ, nghe Lời Chúa và tuyên xưng đức tin, nhưng nếu ra khỏi nhà thờ mà vẫn giữ nguyên sự ích kỷ, gian dối, hận thù và vô cảm, chúng ta có nguy cơ trở thành người con thứ hai: nói “vâng” nhưng không bước vào vườn nho. Ngược lại, đổi đời không nhất thiết bắt đầu bằng những việc lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ việc trung thành hơn với bổn phận, dành thời gian cho gia đình, biết nói một lời xin lỗi, tha thứ cho người làm mình tổn thương, giúp đỡ một người đang gặp khó khăn, sống trung thực trong công việc hoặc quảng đại hơn với cộng đoàn. Chính những lựa chọn cụ thể ấy làm cho lời “vâng” với Thiên Chúa trở thành một phần của đời sống.

Kết luận

Lời Chúa hôm nay mở ra trước chúng ta một hành trình rõ ràng: đổi lòng để thành thật nhận ra những gì chưa đúng nơi mình; đổi hướng để rời bỏ con đường cũ và trở về với Thiên Chúa; đổi đời để sự hoán cải được thể hiện bằng những lựa chọn và hành động cụ thể.

Có thể trong quá khứ chúng ta đã nhiều lần giống người con thứ nhất, đã nói “không” với Thiên Chúa bằng những lựa chọn sai lầm. Nhưng Tin Mừng hôm nay cho thấy quá khứ không phải là lời phán quyết cuối cùng. Chúa vẫn cho chúng ta một “hôm nay” để thay đổi: “Này con, hôm nay con hãy đi làm vườn nho” (Mt 21,28).

Vì thế, thay vì chỉ tiếc nuối những gì đã qua, mỗi người hãy tự hỏi: hôm nay, tôi cần thay đổi điều gì trong đời mình? Xin Chúa ban cho chúng ta một trái tim đủ khiêm tốn để nhận ra sai lầm, đủ can đảm để đổi hướng và đủ quảng đại để biến lời “xin vâng” thành một đời sống thực thi thánh ý Người. Bởi điều Thiên Chúa chờ đợi nơi chúng ta không phải là một quá khứ không có lỗi lầm, nhưng là một tâm hồn luôn biết trở về và một cuộc đời ngày càng được biến đổi theo tâm tình của Đức Kitô.

Lm. Anthony Trung Thành

 

ĐẠO ĐỨC THỰC TÂM HAY VỎ BỌC HÌNH THỨC

Trong đời sống hằng ngày, nhiều người thường đánh giá nhau qua việc làm chứ không phải qua những lời hứa hẹn suông. Chẳng hạn khi cha mẹ giao việc cho con cái, đứa trẻ có thể thưa vâng dạ rất ngoan ngoãn nhưng rồi lại quên mất, trong khi một đứa khác có thể cằn nhằn đôi câu nhưng cuối cùng lại hoàn thành chu đáo. Chúa Giêsu cũng mượn câu chuyện đời thường ấy để đặt ra một câu hỏi thẳng thắn về thái độ thật sự của con người trước mặt Thiên Chúa, qua đó mời gọi mỗi người chúng ta nhìn lại xem mình đang sống đạo bằng môi miệng hay bằng chính hành động dấn thân.

1. Lắng nghe Lời Chúa qua ba bài đọc Phụng vụ

Khởi đi từ bài đọc thứ nhất, sách ngôn sứ

Ê-dê-ki-en ghi lại lời Chúa phán: “Khi người công chính từ bỏ lẽ công chính của mình và làm điều bất chính mà chết, thì chính vì điều bất chính nó đã làm mà nó phải chết. Còn nếu kẻ gian ác từ bỏ điều dữ nó đã làm, mà thi hành điều chính trực công minh, thì nó sẽ cứu được mạng sống mình” (Ed 18,26-27). Dưới cái nhìn chiều sâu, Thiên Chúa không cứu độ con người bằng quá khứ đạo đức hay danh xưng vỏ bọc, mà Ngài nhìn thẳng vào thực trạng tâm hồn ở hiện tại.

Bước sang bài đọc thứ hai, thư thánh Phaolô gửi tín hữu Philipphê với lời huấn dụ đầy tâm tình: “Đức Giê-su Ki-tô vốn dĩ là Thiên Chúa mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang mặc lấy thân nô lệ, trở nên giống phàm nhân sống như người trần thế” (Pl 2,6-7). Ngài chính là hiện thân trọn vẹn của người con đã thực thi ý muốn của Cha đến cùng qua sự tự hủy trên thập giá.

Cuối cùng, trong bài Tin Mừng theo thánh Mátthêu, Chúa Giêsu kể câu chuyện về hai người con được cha sai đi làm vườn nho: người thứ nhất từ chối nhưng rồi hối hận mà đi làm, còn người thứ hai thưa vâng dạ rành mạch nhưng lại chẳng bước chân ra ruộng (x. Mt 21,28-31). Qua đoạn Tin Mừng này, Đức Giêsu muốn dạy chúng ta một sự thật rất rõ ràng: Thiên Chúa không cần những lời thưa vâng xã giao trên đầu môi chót lưỡi, nhưng Ngài trân trọng những ai dám dấn thân làm việc thật sự dẫu ban đầu có phần ngần ngại hoặc yếu đuối.

2. Căn bệnh nói nhiều làm ít trong đời sống Kitô hữu

Nhìn lại chính mình dưới ánh sáng Lời Chúa, chúng ta dễ dàng nhận ra căn bệnh thâm niên của người Kitô hữu chính là nói nhiều mà làm ít. Chúng ta thuộc làu nhiều câu giáo lý, nhớ rõ các kinh nguyện sáng tối, và chăm chỉ bước vào nhà thờ mỗi dịp lễ. Thế nhưng, khoảng cách từ những lời kinh nguyện trang nghiêm trong nhà thờ đến những việc làm bác ái giữa cuộc đời đôi khi lại quá xa.
Đạo và đời cứ thế bị tách rời nhau ra. Ta sẵn sàng thưa lời xin vâng thánh thiêng trước bàn thờ, nhưng rồi lại dứt khoát không chịu tha thứ cho người hàng xóm chỉ vì một câu nói chạm đến lòng tự ái. Ta hát vang những bài ca bác ái trong cộng đoàn, nhưng lại dửng dưng quay mặt trước ánh mắt cô độc của cụ già neo đơn ngay cạnh nhà. Đó chẳng phải là thái độ của người con thứ hai trong Tin Mừng hay sao, khi miệng thì thưa vâng dạ rành mạch nhưng đôi chân lại đứng ì trong sự ích kỷ, để rồi phải nghe những lời cảnh tỉnh nghiêm khắc của Chúa rằng: những người thu thuế và gái điếm, dẫu từng sa ngã nhưng biết ăn năn quay đầu, còn được vào Nước Thiên Chúa trước những kẻ chỉ biết giữ đạo hình thức bên ngoài.

3. Chuyển hóa đức tin bằng hành động nhỏ nhặt hằng ngày

Để tiếng thưa vâng với Chúa không dừng lại ở lời nói suông trên môi miệng, đời sống đạo của mỗi người đòi hỏi phải có những đổi thay rất cụ thể. Khi Chúa sai chúng ta vào vườn nho của Ngài, Ngài không đòi hỏi vượt quá sức lực, khả năng, nhưng Ngài mong mỏi sự dấn thân bắt đầu từ chính những bổn phận hằng ngày trong gia đình và xã hội.

Người cha trong Tin Mừng sai con đi làm việc ngay trong chính vườn nho của gia đình mình. Điều đó nhắc nhở chúng ta rằng: sứ mạng làm chứng cho Chúa trước hết phải được thực hiện tại tổ ấm của mỗi người. Thay vì chỉ biết cầu nguyện chung chung hoặc phàn nàn về sự vô cảm của xã hội, chúng ta hãy cụ thể hóa đức tin bằng cách chu toàn trách nhiệm làm chồng, làm vợ, làm cha mẹ hay con cái với tất cả sự tận tụy. Đó là sự nhẫn nại tha thứ cho nhau sau những hiểu lầm, là thái độ biết quan tâm và chia sẻ gánh nặng với người bạn đời, và là sự ân cần dạy dỗ con cái nên người.

Khi chúng ta biết xắn tay áo dọn dẹp nhà cửa, biết lắng nghe nhau bằng sự chân thành và biết hy sinh những sở thích cá nhân vì hạnh phúc chung của gia đình, đó chính là lúc chúng ta đang thực thi ý muốn của Thiên Chúa. Những việc làm nhỏ bé nhưng đều đặn ấy sẽ từng bước bẻ gãy sự ích kỷ cá nhân, giúp chúng ta biến lời thưa vâng trong giờ kinh nguyện thành hành động yêu thương cụ thể giữa đời thường.

Tắt một lời, hành trình theo Chúa chưa bao giờ được đong đếm bằng những lời hay ý đẹp thốt ra từ đầu môi, mà phải được ghi dấu bằng những bước chân âm thầm lội ngược dòng đời để sẻ chia bác ái. Tin Mừng hôm nay là lời mời gọi mạnh mẽ để mỗi người từ bỏ lối sống giả hình, biết khiêm tốn hối cải và xắn tay áo bước vào vườn nho của Chúa bằng tất cả tấm lòng chân thực.

Lạy Chúa, xin tha thứ cho sự giả hình và những lời hứa hẹn suông trên môi miệng của chúng con. Xin ban ơn Thánh Thần để chúng con biết đập tan lòng ích kỷ, dũng cảm xắn tay áo bước vào vườn nho của Ngài bằng những việc làm bác ái thiết thực mỗi ngày. Amen.

Jos. Vinc. Ngọc Biển

 

Ngôn Hành Bất Nhất

Tin Mừng của Chúa Nhật này một lần nữa tiếp tục nói với chúng ta qua dụ ngôn. Chúa Giêsu nói với các thượng tế và kỳ mục trong dân rằng:

“Các ông nghĩ sao? Một người kia có hai con trai. Ông ta đến nói với người thứ nhất: ‘Này con, hôm nay con hãy đi làm vườn nho.’ Nó đáp: ‘Con không muốn đâu!’ Nhưng sau đó, nó hối hận, nên lại đi. Ông đến gặp người thứ hai, và cũng bảo như vậy. Nó đáp: ‘Thưa ngài, con đây!’ Nhưng rồi lại không đi. Trong hai người con đó, ai đã thi hành ý muốn của người cha?’ Họ trả lời: ‘Người thứ nhất.” (Mt 21,28-31)

1. Giữa nói và làm là một biển cả

Người con nói “có làm” nhưng lại “không làm” đại diện cho những ai đã nhận biết Thiên Chúa và tuân giữ luật Người trong một số phạm vi, nhưng lại không chấp nhận Chúa Kitô, Đấng là “sự viên mãn của lề luật.”

Còn người con nói “không làm” nhưng lại “đi làm” đại diện cho những ai đã sống ngoài lề luật và thánh ý Thiên Chúa, nhưng sau đó, nhờ Chúa Kitô, họ đã hoán cải và trở lại đón nhận Tin Mừng.

Từ đó, Chúa Giêsu đưa ra kết luận này trước các kỳ mục và thượng tế:

“Tôi bảo thật các ông: những người thu thế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông” (Mt 21,31).

Như thế, trang Tin Mừng này nói gì với chúng ta hôm nay? Đối với Thiên Chúa, những lời nói suông hay những lời hứa hoa mỹ không có giá trị đáng kể, nếu không đi kèm với những việc làm cụ thể. Người ta thường nói rằng: “Giữa nói và làm là cả một biển cả.” Chúa Giêsu cũng có lần nhắc nhở:

“Không phải bất cứ ai thưa với Thầy: ‘Lạy Chúa! lạy Chúa!’ là được vào Nước Trời cả đâu! Nhưng chỉ ai thi hành ý muốn của Cha Thầy là Đấng ngự trên trời, mới được vào mà thôi” (Mt 7,21).

Dụ ngôn của Chúa Giêsu rất gần gũi với cuộc sống như chúng ta thấy hôm nay. Điều mà Thiên Chúa chờ đợi nơi chúng ta chính là điều mà cả chúng ta cũng chờ đợi nơi những người khác trong cuộc sống. Chẳng hạn, điều mà mỗi cha mẹ chờ đợi từ con cái mình là một sự vâng lời đích thực, chứ không phải chỉ là lời nói suông, hay hứa hão; một lời nói hay một tình cảm phải được chứng tỏ bằng những hành động cụ thể và cả sự hy sinh, nếu không sẽ không có giá trị hay hiệu quả gì mấy.

Sự bất nhất giữa “nói và làm” tạo cho người ta cảm giác người Kitô hữu rất đáng ghét, đó là khoảng cách giữa điều chúng ta tuyên xưng trong nhà thờ và điều chúng ta hành xử, khi sống ở ngoài đời, nơi gia đình, công sở, hay nơi chợ búa… Nghĩa là giữa đời sống đạo đức trong nhà thờ và đời sống thường nhật không có một sự ăn nhập gì nhau, nếu không muốn nói là hoàn toàn khác biệt. Vào nhà thờ thì “đọc hết kinh này sang kinh khác,” chắp tay bái lạy “khu cao hơn trốc,” nhưng bước ra ngoài nhà thờ thì mặt hằm hằm sát khí, muốn ăn tươi nuốt sống người khác hay nhìn họ với những “ánh mắt dao găm!” Vào nhà thờ thì nói “có,” nhưng ra khỏi nhà thờ thì nói “không.” Người ta bảo: “Lời nói lung lay, gương lành lôi kéo.” Hay ngạn ngữ có câu: “Những hành động thì có âm vang hơn là những lời nói.” Người ta đánh giá chúng ta một cách chính xác dựa trên những gì chúng ta làm hơn là những gì chúng ta nói. Về điểm này, thánh tử đạo Ignatiô thành Antiochia cho rằng: “Những người Kitô hữu không nói thì tốt hơn những Kitô hữu nói mà không làm.”

Tuy nhiên, chúng ta cũng phải cẩn thận bởi những lý luận trên có thể bị hiểu lầm hay bị lạm dụng. Đã có những người vì lười biếng không muốn đến nhà thờ tham dự thánh lễ, nên cứ ngụy biện cho rằng: “Đạo tại tâm.” Cũng có những người lý luận rằng: “Ồ, những người hay đi nhà thờ, chăm đọc kinh cầu nguyện đâu có phải là những người tốt trong cộng đoàn đó sao?” Với những ý tưởng cố hữu như thế, họ biện hộ cho việc bỏ lễ và bỏ cầu nguyện. Nếu trong gia đình, người vợ tiếp tục đi nhà thờ, thì phải chịu đựng và im lặng vì những lời mỉa mai như thế. Họ không biết rằng những người cầu nguyện và cố gắng sống Tin Mừng cũng là những con người bất toàn, luôn có những giới hạn và thiếu sót. Điều chắc chắn là mỗi người phải trả lẽ với Thiên Chúa và với lương tâm của mình về điều họ phải làm và không làm cho người khác.

2. Tránh những hiểu lầm

Nhưng để giải thích nội dung chính của dụ ngôn, chúng ta cần quay lại với câu kết luận lạ lùng này của Chúa Giêsu:

“Tôi bảo thật các ông: những người thu thế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông” (Mt 21,31).

Có thể nói đây là một trong những lời của Chúa gây hiểu lầm hơn cả. Trong lịch sử đã có những con người dùng câu nói này để lý tưởng hóa hay “hợp thức hóa” nghề mãi dâm và biện hộ cho những cô gái điếm. Văn chương cũng có đầy những “cô gái điếm thánh thiện.” Đơn giản chỉ cần nghĩ tới tác phẩm La Traviata (Người Đàn bà sa ngã) của Giuseppe Verdi hoặc cô điếm Sonya hiền như ma xơ của Dostoevsky trong tác phẩm “Tội ác và Hình phạt.”

Đây là một sự hiểu lầm kinh khủng! Cần phân biệt rằng Chúa Giêsu đang nói về một trường hợp cụ thể, như đã xảy ra. Người quả quyết: “Những cô gái điếm vào Nước Trời trước các ông.” Chúa nói tới những “cô gái điếm” như một sự so sánh để nhấn mạnh đến sự nghiêm trọng của những ai cứng lòng từ chối chân lý. Ngoài ra, trong Tin Mừng, Chúa Giêsu còn nói đến trường hợp “những người thu thuế.” Họ là những người làm việc cho các trạm thu thuế của đế quốc La Mã và được coi là những người tham dự vào những bất công xã hội. Đó là hai tội công khai mà thời đó người Do Thái xếp ngang hàng với nhau và cần loại trừ.

Nếu Chúa Giêsu xếp những cô gái điếm với những người thu thuế lại với nhau, Người có lý khi làm như thế. Vì cả hai loại người này đã kiếm tiền bằng việc làm bất lương, nhưng điều Chúa muốn nói ở đây là dầu họ xấu xa như thế nào, nhưng khi gặp gỡ Đức Giêsu, họ đã thay đổi đời sống của mình; Chúa muốn đề cao thái độ đón nhận sự thật và khả năng hoán cải, như một Maria Mađalêna, một Mátthêu, hay một Giakêu… Khác với những người cứ nghĩ mình thánh thiện và đạo đức, những đầu óc đầy thành kiến và bảo thủ, nên cứ ở lỳ trong lập luận riêng và chính kiến của mình. Những người này luôn có áo giáp tự vệ quá lớn, nên rất khó thay đổi như các Luật Sĩ và Biệt Phái.

Cũng cần thêm rằng, thế giới hôm nay mà chúng ta đang sống là thế giới bị thống trị bởi nền văn hóa tính dục. Trong đó, hiện tượng mãi dâm đang phổ biến dưới nhiều hình thức tinh vi, lan tràn và nguy hiểm. Có rất nhiều người phụ nữ và trẻ em bị bán làm nô lệ tình dục một cách có hệ thống và tinh vi hơn bao giờ hết. Sẽ là sai lầm khi cho rằng câu nói trên của Chúa Giêsu cổ xúy cho hiện tượng mãi dâm này. Quả vậy, nghề mãi dâm luôn được coi là nghề xấu xa, bất xứng trong xã hội dù thời nào. Nhưng Đức Giêsu luôn trung thành với nguyên tắc đạo đức: luôn nói “không” với tội lỗi, nhưng nói “có” với tội nhân. Theo đó, Người không chấp nhận hiện tượng mãi dâm và mời gọi người phụ nữ ngoại tình hoán cải:

“Tôi không lên án chị đâu! Thôi chị cứ về đi, và từ nay đừng phạm tội nữa” (Ga 8,11).

Người Kitô hữu phải là người giống Chúa Kitô về điểm này.

3. Luôn hy vọng để hoán cải

Như thế, khi kể dụ ngôn hai người con để ám chỉ về những người thu thuế và những cô gái điếm sẽ hoán cải nhờ lời giảng của Gioan Tẩy Giả; còn những kỳ mục và thượng tế thì không hoán cải, Chúa Giêsu muốn dạy chúng ta điều này: Một đàng, Chúa Giêsu muốn nhấn mạnh đến thái độ cứng đầu, bảo thủ, không chịu thay đổi của những người lãnh đạo tôn giáo Do Thái thời đó, họ là những người đại diện cho người con nói “có” nhưng lại “không chịu làm.” Họ là những người đại diện cho tất cả những ai hôm nay, dầu mang danh là Kitô hữu, nhưng chỉ ở trên danh nghĩa, không thực hành niềm tin, không sống niềm tin của mình.

Đàng khác, Lời Chúa hôm nay muốn đề cao những ai dầu trước đó lầm lỡ, yếu đuối, như người con đã “nói không” với Thiên Chúa, nhưng sau đó, họ đã hối hận, trở về và thay đổi cuộc sống.

Cả hai trường hợp là tấm gương để chúng ta soi bóng mình. Bởi lẽ, một cách chân thành và khiêm tốn, đã nhiều lần, chúng ta là người con “nói làm, nhưng không làm,” cho Chúa những gì Chúa muốn, trong đời sống chúng ta. Chúng ta hứa với Chúa nhưng không giữ lời, nói nhiều nhưng làm ít, nghe nhiều, nhưng không áp dụng vào cuộc sống. Có lẽ, cũng vì sự cứng lòng, bảo thủ và thành kiến làm tổ trong chúng ta, nên chúng ta đánh mất khả năng đón nhận điều mới mẻ, và khả năng thay đổi.

Và vì thế, chúng ta cần học nơi người con thứ hai ở chỗ biết hối hận, tiếp nhận và thay đổi đời sống, bằng việc làm theo những gì Chúa muốn, sống theo những gì Chúa dạy, đồng nhất giữa nói và làm là một.

Tin Mừng là tin vui, tin hy vọng, tin cứu độ cho tất cả mọi người, nhất là cho các tội nhân, kể cả những cô gái điếm. Chúng ta phải luôn biết hy vọng ơn cứu độ cho tất cả. Amen!

Lm. Phêrô Nguyễn Văn Hương