13/5/1981: Vụ ám sát Đức Gioan Phaolô II làm chấn động thế giới

Nguồn: Vatican News

Xuân Đại biên dịch

45 năm sau vụ ám sát Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II trong buổi tiếp kiến chung tại Quảng trường Thánh Phêrô, ký ức về biến cố ấy vẫn gắn liền với những chủ đề cầu nguyện, tha thứ và tín thác nơi Thiên Chúa, được phản ánh qua lời nói của Đức Giáo hoàng và các vị kế nhiệm ngài.

Đã 45 năm trôi qua kể từ vụ ám sát Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tại Quảng trường Thánh Phêrô ngày 13 tháng 5 năm 1981, một biến cố ghi dấu trong lịch sử Giáo hội và làm cộng đồng quốc tế bàng hoàng chú ý.

Ký ức về ngày hôm đó không chỉ gắn với những hình ảnh tại Quảng trường Thánh Phêrô, mà còn với những lời cầu nguyện, tha thứ và tín thác nơi Thiên Chúa được Đức Giáo hoàng và các vị kế nhiệm ngài nhắc lại trong những năm sau đó.

Vào tháng 5 năm 1981, bối cảnh chính trị xã hội quốc tế khi ấy bị bao trùm bởi những căng thẳng mới giữa Đông và Tây. Cuộc xâm lược Afghanistan của Liên Xô đã làm gia tăng bầu khí Chiến tranh Lạnh, trong khi tại Đông Âu, mối quan ngại ngày càng lớn trước sự xuất hiện của công đoàn độc lập Solidarność tại Ba Lan. Tại Ý, nhiều năm khủng bố và bạo lực chính trị cực đoan, được gọi là Anni di Piombo – “Những năm chì”, đã làm xã hội rung chuyển tận gốc rễ.

Vào thứ Tư ngày 13/5/1981, Quảng trường Thánh Phêrô chật kín các tín hữu hành hương tham dự buổi tiếp kiến chung hằng tuần. Khi Đức Gioan Phaolô II đang chào thăm các tín hữu trên chiếc xe jeep trắng thường dùng để di chuyển quanh quảng trường, nhiều phát súng đã được bắn ở cự ly gần. Đức Giáo hoàng bị trọng thương và lập tức được đưa đến Bệnh viện Gemelli ở Rôma.

Một trong những người tường thuật trực tiếp biến cố là ký giả Benedetto Nardacci của Đài Phát thanh Vatican; giọng nói của ông đã truyền tải sự bàng hoàng và im lặng bao trùm sau vụ nổ súng.

Quan sát đám đông tại quảng trường, ông kể lại cảnh mọi người đứng lặng trong im lặng chờ tin tức, trong khi các giám mục và linh mục mời gọi cộng đoàn cầu nguyện cho Đức Giáo hoàng sớm bình phục.

Một thông cáo của Phòng Báo chí Tòa Thánh sau đó xác nhận Đức Giáo hoàng bị trúng đạn ở vùng bụng và đang được phẫu thuật tại Bệnh viện Gemelli. Thông cáo cho biết thêm rằng, dù tình trạng rất nghiêm trọng, vẫn có “cơ sở để hy vọng ngài sẽ hồi phục.”

Bốn ngày sau, trong sứ điệp Regina Caeli từ bệnh viện, Đức Gioan Phaolô II đã ngỏ lời với các tín hữu và công khai nói về sự tha thứ dành cho Mehmet Ali Ağca, người thực hiện vụ ám sát.

Ngài khẳng định cầu nguyện cho kẻ tấn công mình và một lần nữa phó thác bản thân cho Đức Trinh Nữ Maria với lời: “Totus tuus ego sum” – “Con hoàn toàn thuộc về Mẹ.”

Đau khổ được biến đổi nhờ tình yêu

Trong những năm sau đó, biến cố ngày 13/5/1981 gắn liền với lòng sùng kính Đức Mẹ Fatima của Đức Giáo hoàng. Đức Gioan Phaolô II nhiều lần bày tỏ xác tín rằng mạng sống của ngài đã được gìn giữ nhờ lời chuyển cầu của Đức Mẹ.

Trong Thánh lễ an táng Đức Gioan Phaolô II ngày 8/4/2005, Hồng y Joseph Ratzinger đã suy niệm về chứng tá đau khổ và đức tin của vị Giáo hoàng quá cố. Nhắc đến những đoạn trong cuốn sách cuối cùng của Đức Gioan Phaolô II, Ký ức và Căn tính, ngài nói về đau khổ được biến đổi nhờ tình yêu và được kết hiệp với mầu nhiệm Đức Kitô.

Đức Thánh Cha Phanxicô cũng nhắc lại vụ ám sát này trong buổi tiếp kiến chung ngày 12/5/202, trước ngày kỷ niệm biến cố. Nhắc đến sự trùng hợp giữa ngày xảy ra vụ tấn công và lễ nhớ Đức Mẹ Fatima trong phụng vụ, ngài nói rằng biến cố ấy nhắc nhân loại rằng “cuộc đời chúng ta và lịch sử thế giới nằm trong tay Thiên Chúa.”

Ký ức về Thánh Gioan Phaolô II vẫn tiếp tục vang vọng trong đời sống Giáo hội. Ngày 11/5/2025, ít lâu sau khi được bầu chọn vào Ngai tòa Thánh Phêrô, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã ngỏ lời với giới trẻ trong buổi đọc kinh Regina Caeli, lặp lại những lời gắn liền với triều đại của Đức Gioan Phaolô II: “Đừng sợ! Hãy đón nhận lời mời gọi của Giáo hội và của Chúa Kitô.”

Một tuần sau đó, vào ngày 18/5/2025, kỷ niệm ngày sinh của Karol Wojtyła, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã chủ sự Thánh lễ khai mạc sứ vụ Phêrô của ngài.